W Bułgarskim Instytucie Kultury w Warszawie przy Ambasadzie Bułgarii w Polsce odbył się niezwykły koncert: bułgarskich dudziarzy – kolędników, nazywanych tam gajdarami. Kilka dni temu europejskie tradycje dudziarskie, w tym także bułgarskie i polskie, wpisane zostały na Listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO.
Koncert Wielkie Dudy był występem bułgarskich kolędników dudziarzy z miasta Asenowgrad. Przyjechali oni do Warszawy z Poznania, gdzie uczestniczyli, wraz z dudziarzami z Czech, Polski, Portugalii, Słowacji, Szkocji i Ukrainy, w 26. Międzynarodowych Spotkaniach Kolędników-Dudziarzy Połajewo–Wielkopolska, które odbyły się w dniach 17–18 stycznia. Asenowgrad, ponad 50-tysięczne miasto w południowej Bułgarii, na północnych stokach Rodopów, na skraju tych gór i Niziny Trackiej, 20 km na południe od Płowdiw, jest jednym z historycznych w kraju naszych bałkańskich przyjaciół.
Nad miastem góruje biała skała z ruinami twierdzy z XI-XIII w i zamku z rozbudowanego w 1230 r. przez cara Iwana Asena II panującego w latach 1218-1241. Jest w nim kilka cennych zabytków. Przede wszystkim dwie cerkwie. Dwupoziomowa bizantyjska św. Bogurodzicy Petriczki z XII-XIII wieku, z zachowanymi wewnątrz fragmentami starych fresków oraz p.w. św. Jana Chrzciciela z XIV w. Jako o ciekawostce można wspomnieć, że ta pierwsza przedstawiona jest m.in. na etykietach wina wytwarzanego w okolicy. Interesujące jest również tamtejsze Muzeum Paleontologiczne. Silne są w nim również tradycje dudziarstwa.
Na koncert przybyło wyjątkowo liczne grono słuchaczy – nigdy wcześniej nie widziałem tam aż tak wielu, trzeba było kilkakrotnie dostawiać składane krzesła – mieszkających w naszym kraju Bułgarek i Bułgarów oraz przyjaciół Bułgarii interesujących się zwłaszcza jej kulturą. Uroczystość otworzył dyrektor BIK dr Petar Lyanguzov w towarzystwie J.E. Ambasadorki Republiki Bułgarii w Polsce, Pani Margarity Ganevej. W krótkim wystąpieniu przedstawiła ona muzyczny zespół dudziarzy oraz tradycje tej muzyki w jej kraju. Z zespołem przyjechał również proboszcz asenowgradzkiej parafii św. Mikołaja, ojciec Jordan Georgijew.
Przybliżył on słuchaczom występujący zespół oraz tradycje dudziarstwa w Bułgarii mówiąc m. in. „ Jest dla nas wielkim i szczęśliwym zaszczytem, że my, z Asenowgradu w Bułgarii, możemy przybyć do serca Polski – jej stolicy, Warszawy. Przywozimy ze sobą wielowiekową bułgarską melodyjność i muzykę ludową w wykonaniu zespołu folklorystycznego – Gajdarzy, którzy kształcą się w centrum edukacyjnym w moich rodzinnych stronach, przy cerkwi św. Mikołaja. Bułgarska gajda została wpisana na Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.
Pieśń ludowa i muzyka ludowa są najbogatszym duchowym dziedzictwem
narodu bułgarskiego, zwłaszcza w czasie, gdy przez niemal 500 lat pozostawał on pod panowaniem osmańskim. Jest ona zwierciadłem bułgarskiej duszy i najsilniejszym wyrazem
szacunku, nadziei, miłości i cierpliwości. Wiara prawosławna, Słowo Boże i pieśń ludowa, są światłem na przestrzeni wieków. Gajda nie była modą, lecz koniecznością, ponieważ towarzyszyła ludziom podczas chrztów, pogrzebów i wesel.
Swoim melodyjnym dźwiękiem prowadzi ona wspólnotowy obrzęd ku zdrowiu, długowieczności i wolności. W górach Rodopach, we wszystkich miejscowościach,
gra się na gajdzie i uczy dzieci oraz młodzież gry na tym instrumencie. Szczególne miejsce zajmuje również szkoła w Asenowgradzie pod kierownictwem pana Stefana Janewa.
Składam także serdeczne podziękowania panu dyrektorowi Bułgarskiego Instytutu Kultury,
Petaru Lyanguzowi, który wystosował do mnie osobiste zaproszenie do udziału w tym wydarzeniu”.
Zespół trzech dudziarzy i pieśniarza – solisty bardzo żywiołowo wykonał całą serię utworów związanych w Bułgarii z kolędowaniem oraz obchodami świąt Bożego Narodzenia. W końcówce koncertu z inicjatywy słuchaczek – Bułgarek, rozpoczął się ludowy bułgarski taniec trzymających się za ręce, oraz dołączających do powstającego w ten sposób węża poruszającego się po obu częściach sali, kolejnych uczestników, w tym znających go polskich gości. Uczestniczyła w nim również Pani Ambasadorka oraz mężczyźni. A dudziarze nadal grali, tym razem melodie do tego tańca. Było to kolejne interesujące i dostępne bezpłatnie dla wszystkich wydarzenie zorganizowane w Bułgarskim Instytucie Kultury.
Zdjęcia autora relacji.
