Štramberk na Morawach to urocze miasteczko malowniczo położone pośród zalesionych wzgórz Beskidów u podnóża zamku, z Rynkiem otoczonym barokowymi domami i kościołem oraz pozostałościami murów obronnych.
Na wzgórzu nad miastem w XIII wieku zbudowano zamek Strallenberg. Dziś z zamku pozostała odbudowana okrągła wieża nazywana Trúba, oraz fragmenty murów i pozostałości dwóch bram. Zamek bronił przejścia przez Bramę Morawską, ufortyfikowane było również samo miasteczko, które otoczono murami obronnymi.
W historycznym centrum znajdziemy ciekawą architekturę i strome uliczki. Zachowało się wiele domów drewnianych i murowanych z XVIII i XIX wieku — wzniesionych w stylu ludowym (tzw. „wallachowskim”).
Rynek i wąskie uliczki mają niepowtarzalny klimat. Kamienice, urocze zaułki, historyczne detale — spacerując uliczkami Štramberka często mamy wrażenie cofnięcia się w czasie.
Okolice były zasiedlone już w czasach prehistorycznych, co potwierdzają odkrycia w jaskini Šipka. położonej na pobliskim wzgórzu. Jaskinia ta to miejsce o ogromnym znaczeniu archeologicznym, w 1880 roku znaleziono w niej dolną szczękę dziecka neandertalskiego oraz liczne ślady obecności człowieka.
W dawnym kamieniołomie wapienia zwanym „Kamenárka” powstał ogród botaniczny i arboretum z florą lubiącą wapń — to miejsce, gdzie przyroda i geologia łączą się w spokojnej scenerii. Blisko stamtąd do kolejnych atrakcji np. punktów widokowych, na wzgórzu Bílá Hora z wieżą widokową — skąd rozciągają się wspaniałe panoramy na Beskidy i Podbeskidzie.
W miasteczku działa też muzeum Zdenka Buriana, poświęcone słynnemu czeskiemu malarzowi i ilustratorowi, którego prace często przedstawiają sceny z prehistorycznych czasów — co dobrze współgra z historią Šipki. Można też odwiedzić mini-zoo, browar (i warzelnię piwa), a nawet… piwne spa.
Štramberk to miejsce, w którym historia (średniowieczna i prehistoryczna) łączy się z malowniczą naturą i tradycją. Atrakcje są różnorodne: od zamku i punktów widokowych, przez jaskinię z eksponatami prehistorycznymi, po muzea, lokalną kuchnię i relaks w browarze lub spa — każdy znajdzie coś dla siebie. Bliskość wzgórz i natury (kopalnia wapienia, arboretum) sprawia, że Štramberk to również świetna baza, jeśli lubisz przyrodę, piesze spacery i spokojny wypoczynek.
Spacerując po krętych uliczkach, co krok natrafiamy na piekarnie oraz sklepy sprzedające piernikowe uszy.
Štramberské uši to słodkie wypieki z ciasta piernikowego (miodowo-korzennego), wypiekane w kształcie stożków – przypominają zakręcone ucho. Można je kupić tylko w miasteczku Štramberk i okolicy — w 2000 r. wprowadzono ograniczenie, że tylko producenci z tego rejonu mogą je wypiekać i sprzedawać. W 2007 r. Štramberské uszy zyskały status produktu z chronionym oznaczeniem pochodzenia (PDO) w ramach Unii Europejskiej — dzięki temu są dziś symbolem regionu.
Historia i legenda
Według lokalnej legendy: w 1241 r., podczas najazdu tatarskiego (część mongolskiej inwazji na Europę), mieszkańcy okolic Štramberka schronili się na wzgórzu Kotouč a po intensywnym deszczu spuścili wodę ze stawu tak, że zatopiła obóz najeźdźców, w którym znaleziono worki wypełnione uszami — uciętymi chrześcijanom z najechanych krajów, które miały być dowodem zwycięstwa dla mongolskich chanów.
Na pamiątkę tych wydarzeń miejscowi zaczęli piec ciasteczka przypominające kształtem owe uszy — i tak narodziła się tradycja. Zwyczaj ten miał się umocnić mniej więcej od 1660 r., kiedy to zakonnicy – jezuici – rozpoczęli coroczną pielgrzymkę na wzgórze Kotouč, kończący się obdarowaniem pątników właśnie tymi piernikami.
Dlaczego są wyjątkowe?
To najstarszy czeski produkt z chronionym pochodzeniem — tradycja wypiekania tego specjału ma już blisko 800 lat. Ich smak kojarzy się z piernikiem — miodowy, korzenny, aromatyczny. Niektórzy wypełniają je słodkim nadzieniem, owocami lub bitą śmietaną. Dokładna receptura bywa różna, ale tradycyjnie ciasto zawiera mąkę, miód, przyprawy korzenne; po upieczeniu placki formuje się ręcznie w kształt „ucha”.
Štramberské uszy są jedynym czeskim produktem spożywczym z chronionym oznaczeniem geograficznym, który ma status PDO i — co ważne — należy do najstarszych takich produktów.
Choć ich nazwa brzmi dość… nietypowo, smak i historia przyciągają turystów – tutejsze uszy stały się symbolem Štramberka i powodem, dla którego turyści chętnie odwiedzają to miasteczko.Domowy przepis na Štramberské uši
Domowy przepis na Stramberskie Uszy
– oczywiście w wersji inspirowanej tradycją (oryginalna receptura jest chroniona), ale smak i aromat wychodzą bardzo zbliżone.
Weź 250 g mąki pszennej, 150 g cukru, 100 ml miodu (najlepiej wielokwiatowego), 1 jajko, 40 g masła, 1 łyżeczka sody oczyszczonej, 1 łyżeczka cynamonu, ½ łyżeczki mielonego imbiru, szczypta goździków mielonych (opcjonalnie), szczypta mielonego anyżu lub kardamonu (opcjonalnie). Przyprawy korzenne możesz dopasować do własnego gustu – ciasto powinno pachnieć jak piernik.
Przygotowanie ciasta. Podgrzej miód z masłem (nie gotuj!) – do momentu połączenia składników. W dużej misce wymieszaj: mąkę, cukier, sodę i wszystkie przyprawy. Następnie dodaj jajko oraz ciepły miód z masłem. Wyrób na jednolite, elastyczne ciasto, Owiń je folią i odstaw na 30–60 minut, aby dojrzało.
Formowanie i pieczenie. Rozgrzej piekarnik do 180°C, ciasto rozwałkuj na bardzo cienko – ok. 2 mm, wykrój koła (np. szklanką, foremką) o średnicy 10–12 cm. Piecz 5–7 minut, aż lekko zbrązowieją na brzegach (uwaga: szybko się przypalają). Od razu po wyjęciu z piekarnika, gdy są jeszcze gorące i plastyczne, zwijaj je w stożki wokół drewnianego wałeczka, butelki lub stożkowych foremek. Odstaw do ostygnięcia – wtedy stwardnieją i nabiorą chrupkości.
Jak podawać? Tradycyjnie same, kruche pierniki lub z nadzieniem takim jak: bita śmietana, krem waniliowy albo czekoladowy, lub też lody (bardzo czeski sposób). Można też lekko podgrzać przed podaniem, aby odzyskały miękkość. Ciasto można przygotować dzień wcześniej — przyprawy lepiej się „przegryzą”. Smak przypomina pierniki toruńskie, ale jest delikatniejszy i bardziej miodowy.
Co roku, na wiosnę, na Rynku w Štramberku odbywa się pieczenie gigantycznego Štramberskiego ucha na patelni o średnicy 249 cm. To z 2025 roku miało 2,5 metra wysokości.
Zdjęcia autora
