Od 4 września 2026 Muzeum Karykatury wraz z Instytutem Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza w Warszawie zapraszają na wystawę „Kseruj i rozdawaj! Ziny i prasa niezależna w Polsce w dobie transformacji”.
Lata 80. i 90. XX wieku stanowiły w Polsce czas największego rozkwitu niszowej, niezależnej prasy. Na powielaczach powstawały biuletyny opozycji politycznej, w domach kultury miłośnicy science fiction drukowali nielegalne tłumaczenia klasyków gatunku i własne pierwsze próby literackie. Kserokopiarka, urządzenie mające ułatwiać pracę biurową w kapitalistycznej korporacji, stała się wówczas narzędziem oporu, rozsadnikiem myśli kontestacyjnej i sztuki awangardowej.
Publikacje niezależne zawsze towarzyszyły społecznym i politycznym przełomom. Powstawały wszędzie tam, gdzie oficjalny obieg informacji okazywał się niewystarczający, podlegał kontroli lub nie dawał przestrzeni do rozwoju nowych idei. Zanim pojawiło się określenie „zin”, istniała już praktyka samodzielnego tworzenia i rozpowszechniania druków, które pełniły funkcje: narzędzi komunikacji, manifestów, komentarzy i świadectw swojego czasu.
Ziny, bez względu na poglądy swoich twórców, stały się elementem transformacji ustrojowej. Na ich łamach toczyła się dyskusja o zmieniającym się świecie, obawach i nadziejach, jakie budził nowy ustrój polityczny. Wiele twórczyń i wielu twórców zinów oraz prasy niezależnej w III RP weszło do mainstreamu – do świata polityki, nauki i sztuki.
Na wystawie można obejrzeć wielorakość tych światów, odbicie rzeczywistości politycznej widzianej oczami subkultur, przedstawicieli środowisk niezależnych, nonkonformistów. W oparciu o zbiory archiwum cyfrowego Instytutu Narutowicza i kolekcji Muzeum Karykatury oraz o zbiory prywatne ekspozycja zachęca do podróży w czasie przełomu dwóch epok, który miał zwiastować koniec historii.
W ramach wystawy odbędą się oprowadzania kuratorskie oraz warsztaty zinowe. Dodatkowo zaplanowano również oprowadzania eksperckie m.in. z Tomaszem Lipińskim.
Kseruj i rozdawaj! Ziny i prasa niezależna w Polsce w dobie transformacji
wystawa w Muzeum Karykatury, ul. Kozia 11, Warszawa
4 września – 15 listopada 2026
3 września 2026 | 18.00 – wernisaż
Organizatorzy wystawy: Muzeum Karykatury, Instytut Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza
Kuratorzy wystawy: Anna Nowakowska-Wierzchoś (Instytut Narutowicza), Michał Rzecznik (Muzeum Karykatury)
Oprawa graficzna: Dominik Cymer Cyber kids on real
Patroni medialni: TOK Fm, Notes na 6 tygodni, Tygodnik Polityka
Więcej na www.muzeumkarykatury.pl
