Prace artystyczne w Muzeum Sztuki Nowoczesnej przy Placu Centralnym (Defilad) i w przestrzeni miasta, koncerty, dożynki i posiłki, targowiska, sklepy i hurtownie, wykłady, pokazy filmowe, spacery i spływy będą motywem przewodnim 18. edycji festiwalu WARSZAWA W BUDOWIE, który rozpocznie się 30 sierpnia i potrwa do 27 września.
Suwerenność żywnościowa stała się obecnie jednym z najważniejszych elementów strategii rozwoju europejskich miast. Podczas tegorocznego WWB festiwal wyjdzie z Muzeum, aby jego uczestnicy i goście mogli doświadczyć miasta z innej – rolniczej i spożywczej – perspektywy oraz bezpośrednio przyjrzeć się temu, jak mieszkańcy Warszawy i Mazowsza hodują, przetwarzają, dystrybuują i spożywają jedzenie.
W świecie, w którym duże systemy zaopatrzenia tracą stabilność, a globalne łańcuchy dostaw coraz częściej ulegają przerwaniu, Warszawa, ze swoim historycznym zapleczem rolniczym i wciąż istniejącymi terenami uprawnymi oraz lokalnymi sieciami produkcji, ma szansę stać się przykładem miasta samowystarczalnego, a tym samym gotowego na to, by wykarmić swoich mieszkańców.
– W tegorocznej, osiemnastej już edycji WARSZAWY W BUDOWIE zatytułowanej Suwerenna i najedzona powracamy do formuły miejskiego festiwalu. Zamiast centralnej wystawy, proponujemy sieć działań, interwencji i wydarzeń. Główne lokalizacje festiwalu to budynek MSN-u – podcienia od strony Placu Centralnego, audytorium i forum – oraz działająca na Siekierkach Spółdzielcza Farma MOST. Oprócz tego odwiedzimy szereg miejsc, które współtworzą żywnościową mapę Warszawy i jej okolic – m.in. żoliborskie sady, bazarek Egipska na Saskiej Kępie, Rynek Hurtowy Bronisze, znajdujący się na Mokotowie sklep Zbiory czy rozciągający się na południe od stolicy, mikroregion Urzecze, który od stuleci zaopatruje stolicę w warzywa, owoce, miód, nabiał i ryby – mówi Jakub Depczyński, współkurator festiwalu WWB.
Suwerenne i najedzone miasto to takie, w którym rolnictwo stanowi jeden z głównych elementów urbanistyki. Wieś i miasto nie są przeciwieństwami, lecz częściami jednego ekosystemu. Miejskie tereny uprawne – grunty rolne, ogródki działkowe, sady, przydomowe ogrody i uprawy społeczne – tworzą jego strukturę tak samo jak drogi, place i budynki. Rolnictwo wnika do samego centrum miasta, a żywność staje się spoiwem łączącym jego gospodarkę, kulturę i codzienne życie. Urzeczywistnienie tej wizji wymaga rozwijania terenów rolniczych otaczających miasto – tak zwanej strefy żywicielskiej, z której pochodzą plony na potrzeby mieszkanek i mieszkańców. Rozciąga się ona około 80–100 kilometrów od Warszawy, ale jej elementy są obecne także w obrębie miasta: w postaci tradycyjnych upraw gruntowych, szklarni, systemów hydroponicznych czy hodowli grzybów w piwnicach i garażach. To, co lokalne, tworzy fundament samowystarczalności i odporności miasta.
Warszawa jest zbudowana na żyznej ziemi. Jeszcze w pierwszej połowie XX wieku jej obrzeża stanowił pas wsi i sadów – tereny uprawne, które karmiły centrum. Dziś wiele z tych miejsc zniknęło pod zabudową, lecz ślady dawnej strefy żywicielskiej wciąż są obecne w przestrzeni miasta: w nazwach ulic, w ogrodach działkowych, w przydomowych sadach i w pamięci mieszkańców. Powrót do tych wątków dziś nie oznacza nostalgii, ale uświadomienie sobie, że rozwój miasta zawsze zależał od gleby, wody i ludzi, którzy potrafili z nimi współpracować.
Festiwal nie proponuje też wizji odległej przyszłości, lecz praktyczne odpowiedzi na teraźniejszość – projekt miasta, które karmi się z zasobów regionu i włącza rolnictwo, ogrodnictwo oraz wspólne gotowanie i spożywanie w podstawowy obieg życia miejskiego. Jednocześnie jest zaproszeniem do spojrzenia na Warszawę z perspektywy jej metabolizmu – tego, jak się odżywia, jak oddycha, jak gospodaruje energią i materią. Żywność staje się tu punktem wyjścia do rozmowy o relacjach między ludźmi, przyrodą i infrastrukturą, a pytanie o jedzenie staje się pytaniem o całość – o przestrzeń, ekonomię i odpowiedzialność za miejsce, w którym się żyje.
Działania w ramach festiwalu będą realizowane zarówno w budynku MSN-u (podcieniach, audytorium oraz forum), jak i w przestrzeniach miejskich, w których spotykają się miasto i wieś: ogrodach społecznościowych, farmach miejskich, targowiskach i bazarach, hurtowniach i sklepach spożywczych oraz restauracjach.
Festiwal WARSZAWA W BUDOWIE powstał w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie w 2009 roku. Podejmuje istotne tematy miejskie oraz szeroko rozumiane zagadnienia projektowania: od wzornictwa przemysłowego i grafiki użytkowej, przez architekturę i urbanistykę, po projektowanie społeczne. Od 2023 roku festiwal jest realizowany naprzemiennie przez MSN oraz Muzeum Warszawy.
Zdjęcia: MSN
