Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie zaczyna trzeci rok działalności w nowej siedzibie. Zagościła w nim właśnie rzeźba: przygotowana specjalnie dla muzeum Fontanna piasku Dominiki Olszowy,.Jeszcze we wrześniu zobaczyć będzie można monumentalną Sobowtórkę autorstwa jednej z kluczowych postaci austriackiej sceny artystycznej VALIE EXPORT. A jesienią wystawę Rzeźba po stabilności poświęconą najnowszym praktykom rzeźbiarskim. W lutym 2027 r. wspólna prezentacja kolekcji przygotowana z najważniejszym hiszpańskim muzeum sztuki współczesnej, madryckim Museo Reina Sofía. Co dalej?
Przypomnijmy: 24 października 2024 roku dla publiczności otworzył się budynek Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie: program otwarcia objął niemal trzy miesiące, po nim ruszył intensywny program wystawienniczy. Galerie wypełniły dzieła z kolekcji muzeum (4 × kolekcja), prace artystek z całego świata (Kwestia kobieca 1550–2025 czy Miasto kobiet), przekrojowe wystawy zbiorowe, jak Bliski Wschód, daleki Zachód czy trwająca do przyszłego roku Jesteś w sercu zmian. Surrealizm i antyfaszyzm. Do tego mniejsze wystawy na ogólnodostępnym parterze budynku i ekspozycje skupione wokół konkretnych postaci, jak Maria Jarema, Julie Mehretu czy Edward Dwurnik. MSN kontynuował tradycję spotkań z artystami, premier książkowych, warsztatów dla dzieci i dorosłych, oprowadzań, dyskusji, pokazów kinowych czy koncertów. W tym czasie muzeum odwiedziło blisko półtora miliona widzów.
Po dwóch latach od inauguracji nowego budynku MSN jest to solidny muzealny program wystawienniczy oparty na badaniach sztuki współczesnej i nowoczesnej, a także na bliskiej współpracy z artystkami i artystami – podsumowuje dyrektorka Joanna Mytkowska.
Współprace – te artystyczne, instytucjonalne czy o charakterze mecenatu lub partnerstwa – pozostają silną stroną Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Dzięki nim w kolekcji muzeum pojawią się kolejne nowe prace, otworzą się całe wystawy, a publiczność będzie mogła dalej uczestniczyć w bogatym programie publicznym.
Sezon na rzeźbę
Na jesień zapowiadane są trzy mocne, rzeźbiarskie akcenty. Skąd taki wybór programowy?
Rzeźba zdaje się dziś rezonować ze współczesnością wraz z jej dylematami, dyskusjami czy poszukiwaniem nowych materiałów. Formy, które przybiera dziś współczesna nie wynikają wyłącznie z poszukiwań estetycznych, ale odpowiadają także na zmianę warunków, w których żyjemy. To nowe sposoby reagowania na świat, który utracił stabilność. Podążając tym tropem, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie przygotowało trzy wydarzenia wprowadzające dyskusję o rzeźbie do samego centrum Warszawy – wyjaśnia kurator Szymon Maliborski.
Pierwszym z nich jest odsłonięcie najnowszej rzeźby Dominiki Olszowy pod tytułem Fontanna piasku, która od 10 września dostępna jest na tarasie muzeum na drugim piętrze. W dotychczas nieużywanej w celach wystawienniczych przestrzeni zagościła praca wykonana specjalnie na tę okazję. Nawiązuje ona kształtem do wzlatującego w powietrze strumienia wody, który zatrzymany w kulminacyjnym momencie – zastyga, gęstnieje i w surrealny sposób przemienia się w formę stałą. Fontanna piasku powstała dzięki konkursowi na rzeźbę, który MSN zorganizował rok temu w partnerstwie z fundatorami dzieła: Stowarzyszeniem YPO Poland & YPO Gold Poland oraz Fundacją PKO Banku Polskiego. Celem konkursu było upowszechnienie sztuki w przestrzeni publicznej oraz wspieranie twórczości artystek.
Kolejnym ważnym punktem sezonu na rzeźbę będzie prezentacja na Placu Centralnym, tuż obok budynku muzeum, monumentalnej rzeźby VALIE EXPORT pod tytułem Sobowtórka (niem. Die Doppelgängerin), 18 września. Praca przedstawia ogromne podwójne nożyce, które mogą symbolizować zarówno narzędzie pracy, coś dającego sprawczość – zarówno w przypadku krawcowych czy montażystek filmowych – jak i narzędziem przemocy. Zmarła kilka miesięcy temu VALIE EXPORT była w znacznej mierze pionierką sztuki feministycznej w Europie. Jej prace polemizowały z konserwatywną wizją płci i seksualności, a spektakularne działania wymierzone w skostniały porządek i hierarchie fundamentalnie zmieniły sztukę współczesną, wyposażając ją w nowe narzędzia i środki wyrazu. W centrum Warszawy nożyce mogą być zarówno wspomnieniem przemocy zapisanej w historii tego miejsca, jak i przypomnieniem roli kobiet rugowanych z centrum życia społecznego. Jednocześnie stają się znakiem odcięcia od przeszłości i nowego początku. Sobowtórka wejdzie do kolekcji MSN-u dzięki fundatorce Katarzynie Jordan (Fundacja Visteria) oraz partnerstwu z Towarzystwem Przyjaciół Muzeum.
Zwieńczeniem sezonu na rzeźbę będzie wystawa, którą przygotowują Jagna Lewandowska i Szymon Maliborski. Rzeźba po stabilności (otwarcie 16 października 2026) zaprezentuje dzieła ponad trzydziestu artystek i artystów, którzy przekładają niestabilną kondycję świata na właściwości tworzywa i poszukiwania artystyczne stojące za każdą z prac. Ekspozycja rozwijać się będzie w dialogu z architekturą nowego budynku, przeprowadzi publiczność od przestrzeni wspólnych na parterze, przez klatkę schodową, aż po galerie drugiego piętra i z powrotem do podcieni. Istotnym aspektem projektu jest bliska współpraca pomiędzy zaproszonymi artystkami i artystami a instytucją. Efektem tego jest realizacja nowych prac i kontynuacja eksperymentalnych poszukiwań twórczych. Wśród artystek i artystów są między innymi June Crespo, Gizela Mickiewicz, Edith Karlson, Jack O’Brien, Iza Tarasewicz czy Dominique White.
Galeria A i dostępny parter
Już we wrześniu w widocznej z poziomu ulicy Marszałkowskiej Galerii A można zobaczyć obrazy Adama Kozickiego. Na wystawie Wojna wszystkich ze wszystkim przygotowanej przez Natalię Sielewicz, znajdują się najnowsze wielkoformatowe płótna artysty, poświęcone refleksji o wspólnocie i przynależności. Kozicki na warsztat bierze pełne napięć i wojen kulturowych przestrzenie internetu. Dzięki współpracy z partnerem strategicznym muzeum, marką Audi, ta ekspozycja, jak i cały parter, są tradycyjnie dostępne nieodpłatnie.
Co dalej?
2027 rok Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie otworzy z kolei bezprecedensową współpracą: wystawą przygotowaną wspólnie z madryckim Museo Reina Sofía (Muzeum Królowej Zofii). Zbiory tej instytucji to ponad 25 tysięcy dzieł, z których wiele stanowi sedno hiszpańskiego dziedzictwa narodowego, jak prace Salvadora Dalego, Joana Miró, Marii Blanchard, Marui Mallo, Juana Grisa, Ángeles Santos, Antonia Saury czy Pabla Picassa, a także dzieła najważniejszych twórczyń i twórców z całego świata, od Georges’a Braque’a, przez René Magritte’a, po Louise Bourgeois. Twórczość Picassa jest w królewskim muzeum eksponowana w postaci konstelacji prac wokół ikonicznej Guerniki, do której artysta stworzył dziesiątki szkiców. I choć sama Guernica na mocy prawa nigdy nie opuszcza Hiszpanii, szkice, dzięki którym powstała, już tak – i te także zobaczymy w MSN-ie. Wystawa otworzy się 26 lutego. Jej kuratorami są Amanda de la Garza, wicedyrektorka Museo Reina Sofía, oraz Szymon Maliborski, ze strony MSN-u.
W marcu z kolei najnowszej sztuce amerykańskiej przyglądać się będzie na wystawie pod roboczym tytułem Paniczny Realizm kuratorka Natalia Sielewicz. Ekspozycja będzie analizować ‘realizm paniki’ jako polityczny opis naszych czasów. Prezentowane prace będą odnosić się między innymi do stanu permanentnego lęku, będącego już nie tylko reakcją na kryzys, lecz trwałym stanem, który ułatwia umacnianie się władzy autorytarnej i populistycznej.
MSN będzie też kontynuować misję prezentowania sylwetek konkretnych twórców, zwykle sięgając po nowe sposoby widzenia ich prac czy postaw artystycznych. Bohaterkami wystaw z 2027 roku będą Alice Neel, wybitna amerykańska portrecistka, której twórczością przybliży kuratorka Alison Gingeras, drugą zaś Zofia Kulik, ikona polskiej sztuki, której wystawę przygotowuje Łukasz Ronduda.
Obok nowych spojrzeń na wielkie postaci muzeum niezmiennie szuka sposobów na prezentację bardzo aktualnych, nowych zjawisk z pola sztuki, co pozwala włączać w program nazwiska artystów na początku zawodowej ścieżki. Najnowszej polskiej sztuce poświęcona będzie Młoda scena przygotowywana przez kuratorki Magdalenę Komornicką i Gabrielę Skrzypczak (listopad 2027).
Kontynuując współprace międzyinstytucjonalne, tym razem te lokalne, MSN zaprosi publiczność do Białegostoku, gdzie latem 2027 r. otworzy się wystawa Nurt intymny. Cyrkulacja globalna (kuratorka Agnieszka Tarasiuk). Najnowsza część zbiorów MSN-u zostanie zaprezentowana w dialogu z dziełami z zasobów Galerii Arsenał. Wystawa będzie kolejną odsłoną prezentacji kolekcji poza stolicą, po Zielonej Górze, Gorzowie Wielkopolskim czy Lublinie.
A po wystawach wizyty w… kine, księgarni i Pawilone.
KINOMUZEUM oferuje selekcję najciekawszych produkcji kina, konsekwentnie budowaną wokół tematycznych cykli, a nie pojedynczych pokazów. Nowością sezonu będzie Zapamiętać widok na przyszłość – cykl oparty na filmach ze zbiorów MSN-u.
Programowi muzeum towarzyszyć będą rozbudowane działania edukacyjne: warsztaty dla rodzin z dziećmi, lekcje w muzeum, wydarzenia dla osób g/Głuchych, z niepełnosprawnością wzroku oraz ze zróżnicowanymi potrzebami, a oferta kierowana będzie zarówno do rodzin, grup zorganizowanych, szkół, jak i osób indywidualnych.
Wydawnictwo MSN przygotowuje książki Joanny Krakowskiej, Rity Mueller czy Doroty Jareckiej (tom o Ernie Rosenstein będzie koedycją z wydawnictwem Karakter). Pod koniec roku do rąk czytelniczek trafi książka poświęcona Domowi Zofii i Oskara Hansenów w Szuminie (Tomasz Fudala i Igor Hansen) oraz publikacja dotycząca „Form podstawowych”, realizowana we współpracy z Fundacją EFC, partnerem edukacji muzeum. W planach jest też przygotowywany wspólnie z CSW Zamek Ujazdowski wywiad rzeka z Miladą Ślizińską.
Jesienią w Pawilonie tańca widzowie zobaczą kolejne polskie spektakle, światową choreografię i będą mogli skorzystać z szerokiego programu edukacyjnego. W repertuarze między innymi Simple Ayelen Parolin, Moyang & Seaman Tianzhuo Chena (Asiandopeboys) we współpracy z Unsound, When The Bleeding Stops Lovísy Ósk Gunnarsdóttir i Bombyx Mori Oli Maciejewskiej oraz prezentacje artystek związanych z Centrum w Ruchu, a do tego Edukacyjne wtorki, warsztaty Roztańczone rodziny, zajęcia dla seniorek i masterclassy z zagranicznymi osobami artystycznymi.
Najbliższe wydarzenia:
Valie Export, Sobowtórka, 2010
od 18 września na Placu Centralnym
Fundator: Katarzyna Jordan – Fundacja Visteria
Partnerzy: Towarzystwo Przyjaciół MSN, Ambasada Republiki Austrii w Warszawie, Austriackie Forum Kultury w Warszawie
Rzeźba po stabilności
Od 16 października prezentowana jest dzięki wsparciu: Henry Moore Foundation oraz Mondriaan Fund. Partnerzy: British Council, Czeskie Centrum Warszawa, Goethe-Institut Polska, Pro Helvetia Swiss Arts Council, Włoski Instytut Kultury w Warszawie, PKP Intercity.
Zdjęcia prasowe
